PPWR PFAS sınırı nedir? Ağır metal ve test

AB'deki alıcınız sizden PFAS ve ağır metal için test raporu ya da beyan istiyorsa dayanağı Tüzük (AB) 2025/40'ın 5. maddesidir. Bu yazı o maddenin ne dediğini, uygunluğun nasıl gösterildiğini ve Komisyon rehberinin test için ne önerdiğini anlatır. Tüzük hükmü ile rehber tavsiyesini ayrı tutar. Bilgiler 13 Ekim 2026'da kaynaklardan okundu.

PPWR'ın PFAS sınırı nedir?

Gıda temaslı ambalaj, PFAS'ı aşağıdaki değerlere eşit ya da bunların üstünde içeriyorsa piyasaya arz edilemez (Md. 5(5)):

Komisyon rehberindeki dipnota göre ppb, µg/kg ile; ppm, mg/kg ile aynıdır. Tüzük PFAS'ı, en az bir tam florlanmış metil ya da metilen karbon atomu içeren madde olarak tanımlar. Tanımda sayılan bazı yapılar bunun dışındadır (Md. 5(5)). Sınır, o ambalajın piyasaya arzı başka bir AB mevzuatıyla zaten yasaklanmamışsa uygulanır.

PFAS sınırı hangi ambalajda geçerli?

Yalnız gıda temaslı ambalajda (Md. 5(5)). Komisyon rehberine göre bu, gıdayla temas etmesi amaçlanan ya da bu amaçla zaten temas halinde olan ambalajdır. Kapsam AB gıda mevzuatına göre belirlenir.

Ticaret Bakanlığı'nın bilgi notuna göre üç nokta önemlidir:

• PFAS'ın bilerek eklenmesi ile istenmeden bulunması arasında ayrım yapılmaz.
• Değerlendirme ana malzemeyle sınırlı değildir. Mürekkep, vernik, tutkal ve yapıştırıcı dahil ambalaj biriminin bütünü dikkate alınır.
• Doğrudan ve dolaylı gıda temasını ayıran genel bir ölçüt yoktur. Ambalajın gıda temaslı sayılıp sayılmayacağı kullanım amacına göre, olay bazında belirlenir.

Ağır metal sınırı nedir, hangi ambalajda geçerli?

Dört metal birlikte sayılır: kurşun, kadmiyum, cıva ve altı değerlikli krom. Ambalajda ya da ambalaj bileşenlerinde bulunan maddelerden gelen derişimlerinin toplamı 100 mg/kg'ı aşamaz (Md. 5(4)). Sınır tek tek metaller için değil, dördünün toplamı içindir.

Madde bir ambalaj türü ayırmaz. Ticaret Bakanlığı'nın bilgi notuna göre sınır, malzemesine ve kullanım alanına bakılmaksızın genel olarak bütün ambalajlara uygulanır: plastik, kâğıt ve karton, ahşap palet, metal, streç film ve çember dahil. Kimyasallara ilişkin 1907/2006 sayılı Tüzüğün Ek XVII'sindeki kısıtlamalar ve gıda temaslı malzemelere ilişkin 1935/2004 sayılı Tüzük ayrıca geçerlidir (Md. 5(4)).

Bu sınırlar ne zamandan beri geçerli?

PFAS sınırı 12 Ağustos 2026'dan itibaren piyasaya arz edilen gıda temaslı ambalaj için geçerlidir (Md. 5(5)). Ağır metal sınırı, tüzüğün genel uygulama tarihi olan 12 Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor (Md. 71). Tüzüğün gerekçesine göre bu, ambalajda zaten var olan bir kısıtlamanın sürdürülmesidir (gerekçe 25).

Komisyon rehberi PFAS için şunları ekler:

• Stokların eritilmesi için geçiş süresi yoktur. 12 Ağustos 2026'dan önce piyasaya arz edilmiş ambalaj piyasada kalabilir, geri çekilmesi gerekmez.
• Satış ve grup ambalajı genel olarak doldurulduğunda, taşıma ve servis ambalajı ise boşken piyasaya arz edilmiş sayılır.
• İthal edilen ambalajda ve ambalajlı üründe esas alınan an, gümrük işleminin sonunda serbest dolaşıma giriştir.

Uygunluk nasıl gösterilir?

İki sınıra uygunluk da teknik dosyada gösterilir (Md. 5(6)). Teknik dosyayı üretici hazırlar. Dosyada bulunması gerekenler arasında test raporları da vardır (Ek VII, madde 2). Değerlendirme iç üretim kontrolüyle yapılır: üretici uygunluğu kendi sorumluluğunda sağlar ve beyan eder (Md. 38, Ek VII).

Tüzük 50 ppm eşiğine bir bilgi yükümü de bağlar. Toplam flor 50 mg/kg'ı aşarsa, 1907/2006 sayılı Tüzükteki anlamıyla imalatçı, ithalatçı ya da alt kullanıcı, istendiğinde ambalaj üreticisine ya da ithalatçısına kanıt verir. Kanıt, ölçülen florun ne kadarının PFAS, ne kadarının PFAS dışı olduğunu gösterir. Amaç teknik dosyanın hazırlanabilmesidir (Md. 5(5)(c)). Bu bir tüzük hükmüdür. Tüzüğün genel çerçevesi için PPWR nedir yazısına bakın.

Toplam flor ölçümü için Komisyon rehberi ne diyor?

Komisyonun C(2026) 3702 sayılı rehber bildirimi, PFAS sınırının denetimi için üç adımlı bir yaklaşım önerir:

1. Toplam flor ölçülür. 50 mg/kg'ın altındaysa numune uygun sayılabilir.
2. Toplam flor 50 mg/kg'ın üstündeyse, florun organik (PFAS) mi inorganik mi olduğu piroliz GC/MS gibi yöntemlerle doğrulanabilir. Organik flor 50 mg/kg'ın altındaysa numune uygun sayılabilir.
3. 25 ve 250 µg/kg sınırlarına uygunluk için doğrudan TOP (toplam oksitlenebilir öncüller) analizi önerilir.

Rehbere göre Komisyonun elindeki kanıtlar, birinci adımı geçen bütün numunelerin ikinci ve üçüncü adımı da geçtiğini gösteriyor.

Bu bir rehber tavsiyesidir, tüzük hükmü değildir. Rehber, kendisinin tüzük hükümlerinin yerine geçmediğini, onlara ekleme yapmadığını ve onları değiştirmediğini açıkça yazar. Hukuki yükümlülüğü yalnız tüzük koyar. Tüzükte "toplam flor 50 mg/kg'ın altındaysa ambalaj uygundur" diyen bir hüküm yoktur. Tüzükteki üç eşik ayrı ayrı geçerlidir.

Uyumlaştırılmış bir PFAS test yöntemi var mı?

Hayır. Rehbere göre PFAS'ı farklı malzemelerde ölçen çeşitli protokoller vardır, ama gıda temaslı ambalaj için AB düzeyinde uyumlaştırılmış bir yöntem yoktur. Ticaret Bakanlığı'nın bilgi notuna göre Komisyon böyle bir yaklaşım üzerinde çalışıyor ve tüzük herkesin kullanmak zorunda olduğu tek bir laboratuvar yöntemi belirlemiyor.

Ağır metaller için bilgi notu bir belge adı verir: Komisyon, dört ağır metalin ölçülmesinde ve doğrulanmasında CEN Report CR 13695-1/2000 belgesinin kullanılmasını tavsiye eder.

Laboratuvar ve alıcıyla neyi konuşmalı?

Ticaret Bakanlığı'nın bilgi notuna göre tüzük, analizin belirli bir laboratuvarda ya da onaylanmış kuruluşta yapılmasını şart koşmaz. ISO/IEC 17025 zorunlu değildir, ama akredite laboratuvar tavsiye edilir. Mümkünse analiz yönteminin de akreditasyon kapsamında olması tercih edilir. Zorunlu tek yöntem olmadığı için şunları baştan netleştirin:

• Hangi adımlar uygulanacak: toplam flor, hedefli analiz, TOP analizi?
• Rapor hangi ambalaj tipini, malzemeyi ve üretim partisini kapsıyor?
• Mürekkep, vernik ve yapıştırıcı numuneye dahil mi?
• Alıcınız hangi yöntemi ve hangi rapor biçimini kabul ediyor?

Bilgi notuna göre her ürün kodu için ayrı test yapılması açıkça zorunlu değildir. Aynı malzeme ve üretim sürecine sahip ambalajlar ürün ailesi olarak gruplanabilir. Bu durumda teknik dosyada test edilen temsili ürün ve sonucun diğer ürünlere neden uygulanabildiği yazılır. Malzeme, kaplama, baskı, yapıştırıcı ya da üretim süreci değişirse testlerin kapsamı yeniden değerlendirilir.

Tedarikçiden ne istenir?

Tedarikçi, üreticinin uygunluğu gösterebilmesi için gereken bütün bilgi ve belgeyi, üreticinin kolayca anlayacağı bir dilde, kâğıt ya da elektronik olarak verir (Md. 16(1)). Temasa duyarlı ambalajda, ilgili AB mevzuatının istediği belgeler de bunun parçasıdır (Md. 16(2)).

Ticaret Bakanlığı'nın bilgi notuna göre isteyebilecekleriniz arasında malzeme ve hammadde bileşimi, teknik veri sayfaları, ağır metal ve PFAS analizleri, laboratuvar raporları ve tedarikçi beyanları vardır. Genel bir "PPWR'a uygundur" yazısı her durumda yetmeyebilir. Beyanın hangi ambalajı, malzemeyi, üretim serisini ve hangi şartı kapsadığı açık olmalıdır. Tedarikçi beyanı, üreticinin kendi değerlendirmesinin yerini tutmaz.

İstisna ya da muafiyet var mı?

İki kararın koşulları kararların kendi metnindedir. Bu yazıda aktarmıyoruz. Ambalajınız cam, plastik kasa ya da plastik paletse o kararları ayrıca okuyun.

Registamp'in PPWR modülü girdiğiniz ölçümü bu sınırlarla karşılaştırır, laboratuvar raporunu ilgili ambalaja bağlar ve teknik dosyaya ekler. PPWR modülü sayfasına bakın.

Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için tüzük metnine ve gerekirse bir uzmana başvurun.

Kaynaklar

• Tüzük (AB) 2025/40, Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü: eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/40/oj
• Avrupa Komisyonu rehber bildirimi, C(2026) 3702 final, 5 Haziran 2026: EUR-Lex
• T.C. Ticaret Bakanlığı, PPWR duyurusu ve bilgi notu, 3 Ağustos 2026: ticaret.gov.tr