Kısa cevap: PPWR, AB'nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğüdür (Packaging and Packaging Waste Regulation). Resmi adı Tüzük (AB) 2025/40'tır. 12 Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor ve AB pazarına giren bütün ambalajları kapsıyor. Türkiye'deki firmayı, o ambalajdaki rolü üzerinden etkiliyor.
AB'ye ambalaj ya da ambalajlı ürün satıyorsanız alıcınız artık sizden PPWR ile ilgili bilgi ve belge istiyor. Bu yazı tüzüğü genel hatlarıyla tanıtır: ne olduğunu, neyi kapsadığını, bugün hangi şartların geçerli olduğunu ve hangilerinin ileri tarihlere kaldığını. Bilgiler 13 Ekim 2026'da kaynaklardan okundu. Her bilginin yanında madde numarası vardır.
PPWR nedir, açılımı ne?
PPWR, "Packaging and Packaging Waste Regulation" sözlerinin kısaltmasıdır. Türkçesi Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğüdür. Avrupa Parlamentosu ve Konseyin 19 Aralık 2024 tarihli, 2025/40 sayılı tüzüğüdür. AB Resmi Gazetesinde 22 Ocak 2025'te yayımlandı. "PPWR 2025/40" diye aradığınız metin de budur.
Tüzük, ambalajın piyasaya arz edilebilmesi için bütün yaşam döngüsüne ilişkin çevresel sürdürülebilirlik ve etiketleme şartları koyar. Ayrıca genişletilmiş üretici sorumluluğunu, ambalaj atığının önlenmesini, toplanmasını ve geri dönüştürülmesini düzenler (Md. 1(1)).
PPWR yönetmelik mi, tüzük mü?
Türkiye'de çoğu kişi "PPWR yönetmeliği" diye arıyor. Aranan metin aynıdır, ama resmi adı tüzüktür: İngilizcesi "Regulation", Ticaret Bakanlığı'nın bilgi notundaki karşılığı "Tüzük". Yazışmalarınızda ve belgelerinizde "Tüzük (AB) 2025/40" yazın.
Fark yalnız adda değildir. Metnin kapanış hükmüne göre bu tüzük bütünüyle bağlayıcıdır ve bütün üye devletlerde doğrudan uygulanır. Yerini aldığı 94/62/AT sayılı metin ise bir direktifti. O direktif, birkaç hükmü dışında, 12 Ağustos 2026'da yürürlükten kalktı (Md. 70(1)).
PPWR ne zamandan beri uygulanıyor?
Tüzük, yayımından sonraki yirminci gün yürürlüğe girdi (Md. 71). Komisyonun rehber bildirimi bu tarihi 11 Şubat 2025 olarak verir. Uygulama tarihi ise 12 Ağustos 2026'dır (Md. 71). Yani şartlar bugün geçerlidir. Bazı şartların başlangıcı tüzüğün içinde daha ileri tarihlere ya da Komisyonun çıkaracağı ikincil mevzuata bağlanmıştır. Onları aşağıdaki tabloda bulursunuz.
PPWR hangi ambalajları kapsar?
Tüzük, malzemesi ne olursa olsun bütün ambalajlara uygulanır. Ambalajın sanayide, perakendede, ofiste ya da evde kullanılması bunu değiştirmez (Md. 2(1)). Üç tür ambalaj ayrı ayrı tanımlanır:
| Tür | Tanım | Kaynak |
|---|---|---|
| Satış ambalajı | Satış noktasında son kullanıcıya sunulan satış birimini, ürünle birlikte oluşturan ambalaj. | Md. 3(1)(5) |
| Grup ambalajı | Belirli sayıda satış birimini bir araya getiren ve ürünün özelliğini bozmadan çıkarılabilen ambalaj. | Md. 3(1)(6) |
| Taşıma ambalajı | Elleçlemeyi ve taşımayı kolaylaştıran, ürünü hasardan koruyan ambalaj. Kara, demir, deniz ve hava yolu konteynerleri hariçtir. | Md. 3(1)(7) |
Ek I, ambalaj sayılan kalemlerin örnek listesini verir (Md. 3(2)). Ticaret Bakanlığı'nın bilgi notuna göre ahşap palet, streç film, çember, karton kutu, oluklu koli ve ayırıcı karton da ürünü korumak ya da taşımak için kullanıldıkları ölçüde ambalaj sayılır. Bir ambalajın son tüketiciye ulaşmaması onu kapsam dışına çıkarmaz.
PPWR Türkiye'deki firmayı nasıl etkiler?
Ticaret Bakanlığı'nın bilgi notuna göre tüzük "ihracatçı" diye bir kavram tanımlamaz. Yükümlülük, tedarik zincirindeki rolünüzden doğar.
- Üretici: ambalajı ya da ambalajlı ürünü imal eden. Bir başkası kendi adı ya da markasıyla tasarlatıyor ya da ürettiriyorsa üretici odur (Md. 3(1)(13)). Üretici uygunluk değerlendirmesini yapar, teknik dosyayı hazırlar ve AB uygunluk beyanını düzenler (Md. 15(2)).
- Tedarikçi: üreticiye ambalaj ya da ambalaj malzemesi sağlayan (Md. 3(1)(16)). Üreticinin uygunluğu göstermesi için gereken bütün bilgi ve belgeyi verir (Md. 16).
- İthalatçı: AB'de yerleşik olup üçüncü ülkeden gelen ambalajı piyasaya arz eden (Md. 3(1)(17)). Üreticinin değerlendirmeyi yaptığını temin eder (Md. 18(2)). Ambalajı kendi adı ya da markasıyla arz ederse üretici sayılır (Md. 21).
Bakanlığın bilgi notuna göre kendi markasıyla ambalaj üretip AB'ye satan Türk firma üretici, AB'li üreticiye malzeme satan firma tedarikçi olarak değerlendirilebilir. AB'de depo, şube ya da iştirakinizin bulunması rolünüzü tek başına belirlemez. Aynı firma bir üründe üretici, başka bir üründe tedarikçi olabilir.
12 Ağustos 2026'dan beri hangi şartlar geçerli?
- Ağır metal sınırı. Kurşun, kadmiyum, cıva ve altı değerlikli kromun toplamı 100 mg/kg'ı aşamaz (Md. 5(4)).
- PFAS sınırı. Yalnız gıda temaslı ambalajda, üç eşikle (Md. 5(5)). Ayrıntısı için PPWR PFAS sınırı ve ağır metal yazısına bakın.
- Uygunluk değerlendirmesi, teknik dosya ve AB uygunluk beyanı. Üretici bunları piyasaya arzdan önce tamamlar (Md. 15(2), Md. 38, Md. 39).
- Kimlik bilgisi. Ambalajda tür, parti ya da seri numarası ile üreticinin adı ve posta adresi bulunur (Md. 15(5)-(6)). İthalatçı kendi adını ve adresini ekler (Md. 18(3)).
Alıcıların "PPWR belgesi" dediği şey üçüncü maddedeki beyandır. Kimin düzenlediğini ve içinde ne olduğunu PPWR belgesi nasıl alınır yazısında adım adım anlattık.
Hangi şartlar henüz başlamadı, tarihleri ne?
| Tarih | Ne olur | Kaynak |
|---|---|---|
| 31 Aralık 2026 | Komisyon, plastikte geri dönüştürülmüş içeriğin hesap ve doğrulama yöntemini bu tarihe kadar belirler. | Md. 7(8) |
| 1 Ocak 2028 | Komisyon, geri dönüşüm için tasarım ölçütlerini ve performans sınıflarını bu tarihe kadar çıkarır. | Md. 6(4) |
| 12 Ağustos 2028 ya da sonrası | Malzeme bileşimini gösteren uyumlaştırılmış etiket. Uygulama tasarrufundan 24 ay sonrası daha geçse tarih ona kayar. E-ticaret ambalajı dışındaki taşıma ambalajı bu etiketin dışındadır. | Md. 12(1) |
| 1 Ocak 2030 ya da sonrası | A, B ve C sınıfı dışındaki ambalaj piyasaya arz edilemez. Plastikte asgari geri dönüştürülmüş içerik başlar. İki tarih de ikincil mevzuata bağlı olarak ileri kayabilir. | Md. 6(3), Md. 7(1) |
| 1 Ocak 2038 | Yalnız A ve B sınıfı ambalaj piyasaya arz edilebilir. | Md. 6(3) |
Ticaret Bakanlığı'nın bilgi notu dijital etiketi ve dijital ürün pasaportunu da 12 Ağustos 2026'da uygulanmayan konular arasında sayar. Bilgi notuna göre bazı AB alıcıları henüz zorunlu olmayan ek etiket ya da bilgi isteyebilir. Bu istekleri tüzükten doğan yükümlülükle karıştırmayın.
PPWR'a uymamanın cezası ne?
Tüzük ceza tutarı belirlemez. Üye devletler ceza kurallarını 12 Şubat 2027'ye kadar koyar. Cezalar etkili, orantılı ve caydırıcı olmalıdır (Md. 68(1)). Aşırı ambalaj, belirli ambalaj biçimlerinin kısıtlanması, yeniden kullanım ve yeniden doldurma maddelerine (Md. 24-29) uymamanın cezaları idari para cezası içerir (Md. 68(2)).
Ceza kurallarının tarihi yükümlülüğü ertelemez. Ambalaj yalnız tüzüğe uygunsa piyasaya arz edilebilir (Md. 4(1)). İthalatçı, uygun olmadığını düşündüğü ambalajı uygun hale gelene kadar arz edemez (Md. 18(2)). Üretici, uygunsuz ambalajı uygun hale getirmek, geri çekmek ya da geri çağırmak zorundadır (Md. 15(8)). Yetkili makamlar da her yıl beyanların en az bir kısmını denetlemeye çalışır (Md. 39(5)). Yani uygunsuz ambalaj, ceza kuralları beklenmeden de piyasadan çekilebilir.
Nereden başlamalı?
- AB'ye giden her ürün için ambalajları listeleyin: satış, grup ve taşıma ambalajı ayrı ayrı.
- Her ambalajda rolünüzü belirleyin.
- Bugün geçerli dört şartı o ambalajlar için tek tek yoklayın.
- İleri tarihli şartları takvime yazın, ikincil mevzuatı izleyin.
Registamp'in PPWR modülü ambalaj kayıtlarınızı, rolünüzü ve bugün geçerli şartların belgelerini tek yerde tutar. PPWR modülü sayfasına bakın.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için tüzük metnine ve gerekirse bir uzmana başvurun.
Kaynaklar
- Tüzük (AB) 2025/40, Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü: eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/40/oj
- Avrupa Komisyonu rehber bildirimi, C(2026) 3702 final, 5 Haziran 2026: EUR-Lex
- T.C. Ticaret Bakanlığı, PPWR duyurusu ve bilgi notu, 3 Ağustos 2026: ticaret.gov.tr