CBAM sertifikası nedir, fiyatı ne kadar?

AB'deki alıcınız "sertifika maliyeti" derken sizin alacağınız bir belgeden söz etmiyor. Kendi ödeyeceği bedelden söz ediyor. O bedelin büyüklüğünü ise sizin ürününüzün gömülü emisyonu belirliyor. Bu yazı SKDM (CBAM) sertifikasını Tüzük (AB) 2023/956 ve uygulama tüzüklerinin metnine göre anlatır. Bilgiler 13 Ekim 2026'da kaynaklardan okundu.

CBAM sertifikası nedir?

Tüzüğün tanımı kısadır: CBAM sertifikası, mallardaki 1 ton CO2e gömülü emisyona karşılık gelen elektronik biçimde bir sertifikadır (2023/956 Md. 3(24)). Kâğıt bir belge ya da bir kalite belgesi değildir. Bir kurumun üreticiye verdiği bir "uygunluk sertifikası" hiç değildir.

Sertifikanın işi teslim edilmektir. Teslim, sertifikaların ithal edilen mallarda beyan edilen gömülü emisyona karşılık mahsup edilmesidir (Md. 3(25)). Her sertifikanın benzersiz bir kimlik numarası olur ve satış fiyatı ile tarihi CBAM Kayıt Sistemine işlenir (Md. 20(5)).

CBAM sertifikasını kim satın alır?

Sertifikayı AB'deki yetkili CBAM beyan sahibi satın alır. Kapsamdaki mallar AB gümrük bölgesine yalnız yetkili beyan sahibi tarafından ithal edilebilir (Md. 4). Bu statü için başvuranın bir üye devlette yerleşik olması gerekir (Md. 17(2)(c)). İthalatçı AB'de yerleşik değilse statüyü dolaylı gümrük temsilcisi alır (Md. 5(2)). Üye devlet sertifikayı kendi ülkesinde yerleşik beyan sahiplerine satar (Md. 20(1)).

Yani Türkiye'deki üretici sertifika satın almaz, teslim de etmez. Üreticinin payına düşen iş veridir. Üretici isterse tesisini CBAM Kayıt Sistemine kaydettirebilir (Md. 10(1)). Kayıtlı işletmeci tesisin gömülü emisyonunu hesaplar, doğrulatır ve doğrulanmış veriyi beyan sahibine açabilir (Md. 10(5), 10(7)).

Bir not: yılda toplam 50 ton net kütlenin altında ithalat yapan ithalatçı yükümlülüklerden muaftır. Elektrik ve hidrojen bu muafiyetin dışındadır (Md. 2a, Ek VII).

CBAM sertifika fiyatı nasıl belirlenir?

Fiyat pazarlıkla oluşmaz. Komisyon, AB Emisyon Ticaret Sistemindeki (AB ETS) emisyon izni müzayedelerinin fiyatlarından hesaplar (Md. 21). Yöntemin ayrıntısı Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2548'dedir.

Çeyreklik fiyat, çeyreği izleyen ilk takvim haftasında hesaplanır ve sonraki haftanın ilk iş günü Komisyonun sitesinde yayımlanır (2025/2548 Md. 1(2), 4(1)). Haftalık fiyat, ilgili müzayedeleri izleyen haftanın ilk iş günü yayımlanır (2025/2548 Md. 8(1)). Fiyat avro olarak hesaplanır ve en yakın sente yuvarlanır (2025/2548 Md. 1(5), 5(4)).

2026 CBAM sertifika fiyatı ne kadar?

Komisyonun "Price of CBAM certificates" sayfasında yayımlanan çeyrek fiyatları şöyledir:

Rakamlar Komisyonun sayfasından 13 Ekim 2026'da okundu. 4. çeyrek fiyatı için sayfada yayım günü 4 Ocak 2027 olarak yazıyor. Dikkat edilecek nokta şudur: 2026'da ocak ayında gelen mal ile ağustos ayında gelen mal farklı fiyatla hesaplanır, çünkü ithalatın yapıldığı çeyreğin fiyatı geçerlidir (2025/2548 Md. 1(6)).

CBAM sertifikası nasıl alınır, satış ne zaman başlıyor?

Sertifika satışı 1 Şubat 2027'de başlar. Satış, Komisyonun kurup yönettiği ortak merkezi platformda yapılır (Md. 20(1), 20(2)). Yani 2026'da ithal edilen malların sertifikaları 2027'de alınır, ama 2026'nın çeyrek fiyatlarıyla.

• 30 Eylül 2027: 2026 yılı için ilk CBAM beyanı ve sertifika teslimi. Sonraki yıllarda her yıl 30 Eylül (Md. 6(1), 22(1)).
• 2027'den itibaren her çeyrek sonu: beyan sahibinin hesabında, yıl başından beri ithal ettiği malların gömülü emisyonunun en az yüzde 50'si kadar sertifika bulunur (Md. 22(2)).
• 31 Ekim: artan sertifikalar için geri alım talebinin son günü. Geri alım fiyatı, sertifikanın alındığı gün ödenen fiyattır (Md. 23(1), 23(3)).
• 1 Kasım 2027: 2026 emisyonları için alınıp elde kalan sertifikalar bedelsiz iptal edilir (Md. 24(2)).

Kaç CBAM sertifikası gerekir?

Teslim edilecek sertifika sayısı üç adımda bulunur (Md. 6(2)(c)): toplam gömülü emisyon alınır, kaynak ülkede ödenen karbon fiyatının indirimi düşülür (Md. 9), AB ETS'deki ücretsiz tahsisi yansıtan ayar düşülür (Md. 31).

Ücretsiz tahsis ayarının kuralları Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2620'dedir. Ayar, malın ton başına "özgül gömülü ücretsiz tahsisi" ile ithal edilen kütlenin çarpımıdır (Ek, nokta 2). Ton başına tahsis üç değerden hesaplanır: o yılın CBAM faktörü, sektörler arası düzeltme faktörü ve malın CBAM benchmark'ı (Ek, nokta 3.1). CBAM faktörü 2026'da yüzde 97,5'tir; 2027'de yüzde 95, 2028'de yüzde 90 olur ve 2034'ten itibaren uygulanmaz (Direktif 2003/87/AT Md. 10a(1a)). Düzeltme faktörü 2026-2030 için yüzde 100'dür (Uygulama Kararı (AB) 2026/1862 Md. 1).

Burada sık yapılan bir hata var. Ayar, sizin emisyonunuzun bir yüzdesi değildir; benchmark üzerinden hesaplanır. 2026'da ton başına ayar, benchmark'ın 0,975 ile çarpımı kadardır. Ürününüzün gömülü emisyonu benchmark'ın üstündeyse aradaki farkın tamamı 2026'da da sertifika gerektirir. Beyanda varsayılan değer kullanıldıysa ayar da varsayılan benchmark ile hesaplanır (2025/2620 Md. 3). Elektrik için ayar sıfırdır (2025/2620 Md. 1(2)).

Türkiye'de ödenen karbon fiyatı düşülür mü?

Tüzük buna izin verir. Gömülü emisyon gerçek değerle belirlendiyse beyan sahibi, kaynak ülkede fiilen ödenmiş karbon fiyatı için indirim talep edebilir. İade ve benzeri telafiler hesaba katılır (Md. 9(1)). Ödemenin kanıtı saklanır ve bağımsız bir kişi tarafından onaylanır (Md. 9(2)). Varsayılan değerle beyanda indirim yalnız yıllık varsayılan karbon fiyatı üzerinden istenebilir; Komisyon bu fiyatları 2027'den itibaren Kayıt Sisteminde açıklayabilir (Md. 9(4)).

Karbon fiyatının sertifika sayısına nasıl çevrileceği bir uygulama tüzüğüne bırakılmıştır (Md. 9(5)). Elimizdeki kaynakta, Komisyonun mevzuat sayfasının 1 Ekim 2026 tarihli kopyasında, bu tüzük kabul edilmiş işlemler arasında yoktu. Bu yüzden indirimin tutarı için bugün bir rakam verilemez.

Sertifika maliyeti üretici için ne anlama gelir?

Sertifikayı alıcınız öder, ama sayıyı sizin ürününüz belirler. Gömülü emisyonunuz ne kadar düşükse alıcınızın teslim edeceği sertifika o kadar azalır. Bu, teklif karşılaştırmasında doğrudan fiyata yansıyan bir farktır.

İkinci nokta veridir. Gömülü emisyon ya gerçek değerle ya da varsayılan değerle belirlenir (Md. 7(2)). Varsayılan değerin üzerine bir pay eklenir: çimento, demir-çelik, alüminyum ve hidrojende 2026'da yüzde 10, 2027'de yüzde 20, 2028'den itibaren yüzde 30 (Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2621 Ek I, 2026/1740 ile düzeltilmiş hâli). Gerçek değer kullanılacaksa akredite bir doğrulayıcının doğrulaması gerekir (Md. 8(1)). Hesabın nasıl yapıldığını gömülü emisyon nedir, nasıl hesaplanır yazısında anlattık. Mekanizmanın geneli için CBAM nedir yazısına bakabilirsiniz.

Registamp'in CBAM modülü tesis verinizden ürün başına gömülü emisyonu hesaplar ve alıcınıza gidecek özeti hazırlar. Sertifika yükünü denemek için ücretsiz simülatörü kullanabilirsiniz. CBAM modülü sayfasına bakın.

Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki görüş değildir. Kendi durumunuz için tüzük metnine ve gerekirse bir uzmana başvurun.

Kaynaklar

• Tüzük (AB) 2023/956, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (20 Ekim 2025 konsolide metni, 2025/2083 değişikliğiyle): eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/956/oj
• Tüzük (AB) 2025/2083, CBAM'in sadeleştirilmesi: eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/2083/oj
• Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2548, sertifika fiyatının hesaplanması ve yayımı: eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2548/oj
• Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2620, ücretsiz tahsis ayarı: eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2620/oj
• Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2621, varsayılan değerler: eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2025/2621/oj; düzeltme 2026/1740: eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2026/1740/oj
• Direktif 2003/87/AT, Md. 10a(1a) (CBAM faktörü): eur-lex.europa.eu/eli/dir/2003/87/oj
• Uygulama Kararı (AB) 2026/1862, sektörler arası düzeltme faktörü: eur-lex.europa.eu/eli/dec_impl/2026/1862/oj
• Avrupa Komisyonu, Price of CBAM certificates sayfası (13 Ekim 2026'da okundu): taxation-customs.ec.europa.eu